Uitspraken over Verheven ongemanierd, Mimi en Multatuli.

Mathijs Sanders, hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunden op Neerlandistiek.nl

MIMI EN DEK

Wat een leven, wat een boek!

Gaia Van Bruggen schreef een prachtige biografie van Mimi Hamminck Schepel (1839-1930), de tweede echtgenote van Eduard Douwes Dekker, alias Multatuli. De titel van het boek roept het beeld op van deze bijzondere vrouw: 'Verheven ongemanierd'. Het verhaal wordt verteld in levend Nederlands. Ik heb het ademloos uitgelezen.

"Als geen ander heeft ze [Mimi] hem begrepen en gesteund. Van meet af aan heeft ze zijn literaire grootheid aangevoeld, ook toen hijzelf nog geen schrijver wilde zijn - zijn ambitie was een goed mens te zijn, hoewel hij wat 'al te menselijk' was voor dat hooggestemde ideaal. Het is in hoge mate aan haar te danken dat Multatuli uitgroeide tot de grootste schrijver van de negentiende eeuw, zo niet van de Nederlandse literatuur."

Ook over die negentiende eeuw, die zich voor Mimi tot 1930 uitstrekte, gaat dit boek, dat ge moet lezen als ge neerlandicus zyt, of als ge iets anders zyt.

 

Marc van Oostendorp, Neerlandistiek.nl

'Het meeste wat Gaia van Bruggen in haar boek Verheven ongemanierd aan feitelijkheden vertelt over het leven van Mim Hamminck was al bekend, vooral uit de vele documenten in het Verzameld Werk van Multatuli. Maar door het bij elkaar te plaatsen en vooral door het van een nieuwe interpretatie te voorzien, weet Van Bruggen toch een nieuw licht op Mimi te werpen. Ze was geen sloofje, geen weinig geletterde levensgezel van een groot schrijver, geen feeks die haar man weg hield van diens kinderen. Ze was een vrouw die welbewust koos voor een lastig leven, in dienst van idealen die in haar man belichaamd waren.'

 

Maatschappij der Nederlandse Letterkunde

'In haar nieuwe boek Verheven ongemanierd geeft Gaia van Bruggen een pakkende levensschets van Mimi Hamminck Schepel (1839-1930) en haar geliefde Multatuli. De aanwezigheid van Mimi voegt een wezenlijk element toe aan het beeld dat men had van de schrijver.'

'Meer dan een biografie is Verheven ongemanierd een verhaal over twee verweven levens, over een liefde die indruiste tegen het fatsoen, en over trouw tot aan het einde.' 

 

Jona Lendering op de weblog Mainzer Beobachter.

'Dat is nou eens een leuk boek: Verheven ongemanierd. Mimi en Multatuli van Gaia van Bruggen.'

'Een rotleven? Nee. Het ging niet over rozen maar je kunt Van Bruggens verhaal ook lezen als biografie van een vrouw die haar leven op haar eigen voorwaarden weet in te richten. Zij maakte de keuze voor Multatuli, ze bleef bij hem in voor- en tegenspoed, deelde in zijn literaire productie en zorgde na zijn overlijden voor zijn literaire nalatenschap.'

'Van Bruggen heeft met Mimi een fijn onderwerp gekozen. Ze kwam in Multatuli’s leven na de uitgave van de Havelaar, wat betekent dat de Indische periode kan worden overgeslagen. Niet dat die niet belangrijk zou zijn, maar er is al veel gezegd over de relatie tussen de drie persona’s Douwes Dekker, Multatuli en Max Havelaar. Door zich te richten op de tweede helft van Multatuli’s leven, heeft Van Bruggen een periode geselecteerd waar in elk voor mij veel nieuws te ontdekken was.'

 

Arthur van Dijk op Biografieportaal, 25 april 2023

'Met Verheven Ongemanierd – Mimi en Multatuli levert Gaia van Bruggen een bewonderenswaardige aanvulling op de immense Multatuli-literatuur die al voorhanden is.'

'Als er één ding duidelijk wordt uit Verheven Ongemanierd dan is het dat Mimi in geen enkel opzicht lijkt op de klassieke kunstenaarsweduwe. Waar Constanze Mozart, om het bekendste voorbeeld te noemen, alles gedaan heeft om in haar ogen onwelgevallige informatie te verdonkeremanen, daar heeft Mimi na Multatuli’s dood alles gedaan wat in haar vermogen lag om diens nalatenschap voor het nageslacht veilig te stellen. Dat ze daarbij keuzes gemaakt heeft die de huidige tekstwetenschap af zou wijzen, doet niet ter zake.'

'Een van de zeer grote verdiensten van het boek is dat Gaia van Bruggen het aan de lezer overlaat om verontwaardigd te raken bij het grenzeloze egoïsme van Multatuli. Slechts eenmaal meldt de schrijfster dat Multatuli er met zijn gedrag in onze tijd niet mee was weggekomen. Ze heeft haar goed geschreven en mooi geïllustreerde boek een treffend motto meegegeven: ‘Alle kleur is naar ’t licht dat er op valt, en wie zich niet weet te verplaatsen in den tyd der gebeurtenissen ziet ze anders gekleurd dan ze inderdaad waren.’